بی حس کننده

توسط
در دندانپزشکی, مواد

چرا بی حسی در دندانپزشکی انجام می‎‎شود؟

از آنجا که برخی از بيماران به هنگام مراجعه به دندانپزشکی دچار ترس و استرس‎ می‎‎شوند و گاهي اوقات حتي ممکن است عصبی شده و از انجام مراحل درمان جلوگیری نمایند، لذا بی حسی ضرورت‎ می‎‎یابد.
تاثیر بی حسی

بواسطه بی حسی که اغلب به صورت موضعی انجام‎ می‎‎شود، در درمان، لثه و دندان درد حس نخواهد شد و از این رو دندانپزشک به راحتی به کار خود مشغول ‎ می‎‎شود. بی حسی با دو روش موضعي و تزريقي انجام ‎ می‎‎شود؛ روش موضعی تنها زمانی استفاده‎ میگردد که دندانپزشک قصد دارد قسمت کوچکی از ناحیه دندان را تحت درمان قرار دهد. این کار بواسطه اسپری، مایع و یا ژل صورت‎ می‎‎گیرد. ‎‎همچنین تزریق مایع بی حسی از طریق یک سوزن به لثه فرد وارد ‎ شده و بوسيله يك سوآپ در محل مورد نظر ماليده مي‌شود. در روش بی حسی تزریقی که برای درمان های اساسی استفاده ‎ می‎‎شود، در فك بالا اين تزريق در محل نزديك به ناحيه مورد درمان وارد و برای فك پايين در ناحیه انتهایی فک، براي ايجاد بلاك عصبي مورد ماده بی حسی تزریق می گردد.

بی حس کننده

به طور کلی داروهای بی حس کننده دندان و لثه، در دندانپزشکی به دو گروه اصلی تقسیم می شوند:

  •    گروه اول، داروهایی هستند که در آنها از ماده بی حس کننده لیدوکایین به همراه آدرنالین استفاده شده است. آدرنالین باعث می شود عروق خونی در ناحیه ای که آمپول بی حسی تزریق شده است تنگ شده و داروی بی حسی لیدوکایین همان جا در کنار عصب دندان مانده و دندان را برای مدت طولانی بی حس کند. آدرنالین باعث افزایش تپش قلب نیز می شود، بنابراین افرادی که بیماری قلبی عروقی دارند، به دلیل تپش قلب نباید از این نوع داروی بی حسی استفاده کنند.
  •    گروه دوم در این دسته بندی داروهایی هستند که فاقد آدرنالین هستند، بنابراین گرچه اثر کوتاه مدت تری دارند ولی افرادی که بیماری قلبی و یا تپش قلب بالایی دارند، باید از این دارو استفاده کنند اگر شما بیماری زمینه ای دارید، حتما آن را با دندانپزشکان در میان بگذارید تا داروی بی حسی مناسب را برایتان تزریق کند.

اپی نفرین در دارو های بی حس کننده

   اپی‌نفرین (شناخته‌شده به عنوان آدرنالین) یک هورمون و انتقال دهنده عصبی است. آدرنالین باعث افزایش ضربان قلب، انقباض عروق و انبساط راه‌های هوایی شده و در بروز واکنش جنگ و گریز سیستم عصبی سمپاتیک مؤثر است. این هورمون معمولا در مواقعی که فرد هیجان بالا را تجربه می کند در بدن ترشح می شود.

وقتی داروی بی حسی دندانپزشکی به شما تزریق می شود، بدن سریعا تلاش میکند با افزایش جریان خون به آن ناحیه، آسیب را ترمیم کند بنابراین میتواند داروی بی حسی را که به عنوان ماده خارجی شناسایی کرده است، از محل دور کند. اگر این پاسخ محافظت کننده بدن، ماده بی حسی را از محل تزریق دور کند، دهانتان مدت زیادی بی حس نمی ماند و دچار درد مربوط به کارهای دندانپزشکی میشوید. صد سال پیش این امر مشکل بزرگی در استفاده از داروهای بی حسی محسوب میشد. در سال ۱۸۹۷ مردی به نام ابل، ادرنالین را کشف کرد. در سال ۱۹۰۳ از ادرنالین به عنوان شریان بند استفاده شد تا ماده بی حسی مدت بیشتری باقی بماند.

از اپی نفرین در غلظت بسیار کم ۱ به ۱۰۰۰۰ استفاده می شود. ممکن است این دوز به نظر ضعیف برسد اما مشخص شده است که حتی رقیق شده آن با نسبت ۱ به ۲۰۰۰۰۰ نیز خواص مفید اپی نفرین را دارد. در حالی که عوارض آن در حد کمینه است. اپی نفرین که به عنوان تنگ کننده رگ (vasoconstrictor) شناخته میشود، باعث میشود رگهای خونی منقبض یا کوچکتر شوند که این امر کمک شایانی به دندانپزشکان میکند.

چرا داروی بی حسی دندان دارای اپی نفرین است؟

     اپی نفرین به سه روش به دندانپزشک کمک مینماید:

  1. ماده بی حسی آهسته و تدریجی تر در بدن جذب میشود چون جریان خون به محل تزریق کاهش یافته است. از آنجایی که جریان خون کاهش یافته، خطر اور دوز ناشی از بی حسی به حداقل میرسد.
  2. از آنجایی که جریان خون کم شده است، بی حسی در اطراف عصب مورد نظر، مدت بیشتری باقی می ماند و به دندانپزشک امکان میدهد مدت بیشتری بتواند با همان دوز بی حسی کار کند. همچنین ممکن است تا چند ساعت پس از ترک مطب، تاثیر بی حسی بر شما باقی بماند که البته گاهی اوقات ممکن است عارضه ای ناخوشایند باشد
  3. با تزریق بی حسی حاوی اپی نفرین، خونریزی در محل عمل به حداقل میرسد. در صورتی که دندانپزشک عمل جراحی پیچیده تری انجام میدهد که بافت لثه نیز در آن درگیر است، این خاصیت عالی است چون اگر خونریزی زیاد باشد دندانپزشک نمیتواند بافتها را به خوبی ببیند

چند نوع آمپول بی‌حسی در دندان‌پزشکی داریم و تفاوت آن‌ها در چیست ؟

آمپول‌های بی‌حسی دندان‌پزشکی در نوع ماده بی‌حسی و نیز ماده رگ فشار (وازوکانستریکتور) با هم تفاوت دارند. انواع مواد بی‌حسی آمپول دندان‌پزشکی که در کشور ما وجود دارد شامل حداقل پنج نوع ماده بی‌حسی و دو نوع ماده رگ فشار است که تفاوت عمده آنها در قدرت و زمان اثربخشی دارو است.

چرا پس از تزریق بی‌حسی در فک پایین احساس می‌کنیم فک و دهانمان سنگین شده اما در فک بالا چنین احساسی نداریم؟

استخوان فک بالا ساختار اسفنجی دارد. به همین سبب ماده بی‌حسی پس از تزریق به سادگی از ضخامت استخوان می گذرد و دندان و نواحی مجاور را بی‌حس می کند. اما استخوان فک پایین ساختار متراکم‌تری دارد و ماده بی‌حسی به سختی از ضخامت آن می گذرد و روی دندان اثر می گذارد. پس دندان‌پزشک مجبور است با وارد کردن سوزن به نقطه‌ای در داخل و انتهای فک پایین، تنه عصبی فک را بی‌حس کند. به همین دلیل علاوه بر دندان مورد نظر و بافت اطراف، نیمی از صورت که توسط آن رشته عصبی، عصب‌دهی می‌شوند هم بی حس می‌شود.

 

محل تزریق آمپول بی حسی

برای تزریق داروی بی حسی در دهان، نقاط مشخصی وجود دارد که اعصاب مربوط به فک، لثه و دندان های شما از این نقاط عبور می کنند. معمولا برای بی حس کردن دندان های فک بالا، آمپول بی حسی در لثه مجاور همان دندان و یا به اصطلاح در پای همان دندان تزریق می شود ولی اگر قرار باشد دندانپزشک روی دندان های آسیای فک پایین شما کار کند، ناحیه درون لپ شما (اعصاب اصلی فک پایین از این ناحیه عبور می کنند) را بی حس خواهد کرد. با این تزریق، این اعصاب بی حس خواهند شد. برای کار کردن روی دندان های آسیای کوچک، عصب چانه شما بی حس می شود و شما حس می کنید چانه تان بی حس است.

گاهی لازم است برای بی حسی کامل دندان، آمپول بی حسی در کانال های خود دندان تزریق شود که این کار هنگام عصب کشی دندان شما انجام خواهد شد. گاهی لازم است داروی بی حسی درون الیاف نگه دارنده دندان تزریق شود. این نوع تزریق دردناک است ولی در مواردی که دندان به سختی بی حس می شود، کاملا کاربردی است. مدت زمان باقی ماندن اثر داروی بی حسی بر اساس نوع ماده بی حسی متفاوت است. برخی از داروهای بی حسی دندانپزشکی اثری کوتاه مدت و برخی اثر بلندمدت تری دارند. معمولا داروهای بی حسی ظرف ۱/۵ ساعت اثرشان کم کم از بین می رود.

در انتها نکته قابل توجه این که مراقب باشید تا زمان رفع کامل بی حسی، زبان تان را گاز نگیرید

 

 

مطالب مشابه

نظرات